Kısaca
- İlk sigorta girişi 08.09.1999’dan önce olan çalışanlar, emeklilik yaşını beklemeden kıdem tazminatlı ayrılabilir.
- Şart: en az 15 yıl sigortalılık süresi ve giriş tarihine göre kademeli olarak 3600–4500 prim günü.
- Aynı işyerinde en az bir yıl çalışmış olmak gerekir; 15 yıl/3600 günün aynı işyerinde doldurulması şart değildir.
- SGK’dan “kıdem tazminatı alabilir” yazısı alınarak işverene sunulur.
Kıdem tazminatı kural olarak işverenin feshi veya işçinin haklı nedenle feshi hâlinde ödenir. 1475 sayılı İş Kanunu’nun hâlen yürürlükte olan 14. maddesi ise bazı durumlarda çalışanın kendi isteğiyle ayrılmasına rağmen kıdem tazminatı alabilmesine imkân tanır. Bunlardan biri, emeklilik için yaş dışındaki şartların tamamlanmasıdır.
Kimler yararlanabilir?
İlk sigortalılık başlangıcı 08.09.1999 tarihinden önce olan ve:
- en az 15 yıl sigortalılık süresini doldurmuş,
- sigorta başlangıç tarihine göre kademeli olarak belirlenen 3600 ile 4500 gün arasındaki prim gün sayısını tamamlamış,
- son işyerinde en az bir yıl çalışmış
çalışanlar, emeklilik yaşını beklemeden kıdem tazminatı alarak işten ayrılabilir. 15 yıl ve prim gün sayısının aynı işyerinde doldurulması gerekmez.
08.09.1999 sonrası girişlerde durum
08.09.1999’dan sonra sigortalı olanlar için 15 yıl–3600 gün yolu uygulanmaz. Bu grupta yaş dışındaki şartlar, sigortalılık başlangıç tarihine ve tabi olunan statüye göre daha yüksek sigortalılık süresi ve prim günü gerektirir. Hangi şartın uygulanacağı kişisel hizmet dökümüne göre değiştiğinden SGK’dan yazı alınması zorunludur.
Süreç
- Hizmet dökümünün kontrolü. e-Devlet üzerinden SGK tescil ve hizmet dökümü alınarak sigorta başlangıç tarihi ve prim günleri kontrol edilir.
- SGK yazısı. e-Devlet’teki “Kıdem Tazminatı Alabilir Yazısı” hizmetinden veya SGK’ya başvurarak, şartların sağlandığını gösteren yazı alınır.
- İşverene başvuru. Yazı, istifa dilekçesiyle birlikte işverene sunulur; dilekçede ayrılış gerekçesinin bu yazıya dayandığı belirtilir.
- Ödeme ve çıkış. İşveren kıdem tazminatını öder ve işten ayrılış bildirgesini ilgili kodla verir.
Hesaplama esasları
- Her tam hizmet yılı için 30 günlük brüt ücret; yıldan artan süreler oranlanarak eklenir.
- Esas alınan ücret, düzenli ödenen yan haklar dâhil “giydirilmiş” brüt ücrettir.
- Tutar, ayrılış tarihinde geçerli kıdem tazminatı tavanını aşamaz.
- Kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır; yalnızca damga vergisi kesilir.
Emekliliğe esas süreler kişiden kişiye değiştiğinden, işten ayrılmadan önce hizmet dökümü ve SGK yazısıyla şartların kesinleştirilmesi gerekir.