Kısaca
- Şahıs işletmesi, vergi dairesine işe başlama bildirimiyle kurulur; ayrıca şirket sözleşmesi veya asgari sermaye gerekmez.
- İşe başlama bildirimi, işe başlama tarihinden itibaren 10 gün içinde yapılmalıdır (VUK m.153).
- Vergi kaydıyla birlikte 5510 sayılı Kanun’un 4/b maddesi kapsamında Bağ-Kur sigortalılığı da başlar.
- 29 yaşını doldurmamış ilk kez mükellef olanlar, şartları taşırsa genç girişimci kazanç istisnasından yararlanabilir.
Şahıs işletmesi (halk arasında “şahıs şirketi”), tek bir gerçek kişinin kendi adına ticari, zirai veya serbest meslek faaliyeti yürütmesidir. Sermaye şirketlerinden farklı olarak ayrı bir tüzel kişiliği yoktur; kuruluş, esas olarak vergi dairesine yapılan işe başlama bildirimiyle gerçekleşir.
Başlamadan önce karar verilmesi gerekenler
- Faaliyet konusu (NACE kodu): Vergi, SGK ve oda kaydında esas alınır.
- İşyeri adresi: Kiralık, mülk ya da konut adresi olabilir; kira sözleşmesi hazır olmalıdır.
- Defter esası: İşletme hesabı veya bilanço esası, VUK’taki hadlere göre belirlenir.
- e-Belge durumu: Faaliyetin türüne göre e-Fatura/e-Arşiv zorunluluğu olup olmadığı kontrol edilir.
Adım adım kuruluş
- İşe başlama bildirimi. Bildirim, bir meslek mensubu aracılığıyla ya da İnternet Vergi Dairesi üzerinden (Mükellefiyet İşlemleri → İşe Başlama Bildirimi) yapılır. VUK m.153 uyarınca işe başlamadan itibaren 10 gün içinde bildirilmelidir.
- Yoklama. Vergi dairesi, bildirilen adreste işe başlamanın fiilen gerçekleştiğini yoklama ile tespit eder.
- Vergi levhası ve e-Tebligat. Mükellefiyet tesis edildikten sonra vergi levhası İnternet Vergi Dairesi’nden alınır; e-Tebligat adresi aktif hâle getirilir.
- Oda kaydı. Faaliyetin niteliğine göre esnaf ve sanatkârlar siciline ve ilgili esnaf odasına ya da ticaret siciline ve ticaret odasına kayıt yapılır. Serbest meslek erbabı ise kendi meslek odasına kaydolur.
- Bağ-Kur (4/b) tescili. Vergi kaydı ve oda kaydı bilgileri üzerinden SGK tescili yapılır; prim ödeme yükümlülüğü başlar.
- Belediye ruhsatı. Faaliyete göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı belediyeden alınır.
- Defter ve belge düzeni. Defterler tasdik ettirilir veya elektronik ortamda tutulur (işletme defteri için Defter-Beyan Sistemi). Fatura, e-Arşiv/e-Fatura ya da yetkili matbaadan bastırılan belgelerle düzenlenir.
- Personel varsa SGK işyeri tescili. İlk işçi çalıştırılmadan önce işyeri tescil edilir ve işe giriş bildirgesi verilir.
Genç girişimci kazanç istisnası
GVK m.20/A’ya göre; ilk defa ticari, zirai veya serbest meslek faaliyeti nedeniyle mükellefiyet tesis ettiren, işe başlama tarihinde 29 yaşını doldurmamış ve faaliyeti bizzat yürüten kişiler, üç vergilendirme dönemi boyunca her yıl asgari ücretin yıllık brüt tutarına kadar olan kazançları için istisnadan yararlanabilir. Kanunda sayılan diğer şartların da (ör. faaliyetin devralınmamış olması) sağlanması gerekir.
Hazırlanması gereken belgeler
- Kimlik bilgileri ve e-Devlet/İnternet Vergi Dairesi erişimi
- Kira sözleşmesi veya tapu bilgisi
- İmza beyannamesi (ticaret siciline kayıt gereken durumlarda)
- Faaliyete göre diploma, ustalık belgesi veya ruhsat
Sık sorulanlar
Şahıs şirketi kurmak için sermaye gerekir mi?
Hayır. Şahıs işletmesi için kanunen öngörülmüş asgari sermaye yoktur; işletme sahibi işletme borçlarından tüm malvarlığıyla sorumludur.
Evden (home ofis) şahıs şirketi açılabilir mi?
Evet. Faaliyetin niteliği uygunsa konut adresi işyeri olarak gösterilebilir; yoklama bu adreste yapılır. Kira ve aidat gibi giderlerin gider yazılabilmesi ise ayrı şartlara bağlıdır.